TRƯỜNG THCS 2 SÔNG ĐỐC
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
Tiết 45-Bài 37:
MÁY BIẾN THẾ
TỔ: TOÁN – LÍ – TIN.
KIỂM TRA BÀI CŨ

Khi truyền tải điện năng đi xa thì có biện pháp nào làm giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện?
Biện pháp nào tối ưu nhất?
*Tr? l?i:
- Giảm R hoặc tăng U.
- Biện pháp tăng U là tối ưu nhất.
* Để làm giảm hao phí trên đường dây tải điện, thì tại nhà máy điện người ta phải tăng thế, có thể lên đến 500.000V, nhưng ở nơi tiêu thụ chẳng hạn như các dụng cụ điện trong gia đình chỉ sử dụng hiệu điện thế 220V thì lại phải hạ thế xuống. Để giải quyết cả hai nhiệm vụ trên thì người ta phải dùng máy biến thế. Máy biến thế có cấu tạo và hoạt động như thế nào?
Hai cuộn dây dẫn có số vòng bằng nhau hay không ?
Cuộn dây
Hình b - Mặt sau
Cuộn dây
Tiết 45 – Bài 37 :
MÁY BIẾN THẾ
- Dòng điện có thể chạy từ cuộn dây này sang cuộn dây kia được không? Vì sao?
- Hai cuộn dây dẫn có số vòng khác nhau, đặt cách điện với nhau. (Cuộn sơ cấp: nối nguồn; Cuộn thứ cấp: nối tải.)
- Một lõi sắt (hay thép) có pha silic (thép kỹ thuật điện) chung cho cả hai cuộn dây.
- Trong thực tế người ta còn vẽ biến thế như sơ đồ dưới đây (ở các bản vẽ kỹ thuật) và có tên gọi là sơ đồ nguyên lý
Nếu đặt vào hai đầu của một cuộn dây (gọi là cuộn sơ cấp) một hiệu điện thế xoay chiều thì bóng đèn mắc ở hai đầu cuộn dây kia (gọi là cuộn thứ cấp) có sáng lên không? Tại sao ?
?1
*Đèn sáng. Vì khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều, thì xẽ tạo ra trong cuộn dây có dòng điện xoay chiều. lõi sắt nhiễm từ và trở thành nam châm điện có từ trường biến thiên , số đường sức từ của tù trường xuyên qua tiết diện của cuộn dây thứ cấp biến thiên. do đó trong cuộn dây thứ cấp có dòng điện cảm ứng là dòng điện xoay chiều.
Hiệu điện thế xuất hiện ở hai đầu cuộn thứ cấp cũng là hiệu điện thế xoay chiều. Tại sao?
?2
*Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều thì trong cuộn dây đó có dòng điện xoay chiều chạy qua. Từ trường trong lõi sắt biến thiên, vì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn thứ cấp luân phiên tăng giảm. Kết quả, trong cuộn thứ cấp có dòng điện xoay chiều. Dòng điện xoay chiều do hiệu điện thế xoay chiều gây ra. Vậy hai đầu cuộn dây thứ cấp có một hiệu điện thế xoay chiều.
*Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều thì ở hai đầu cuộn thứ cấp xuất hiện gì?
- Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều thì ở hai đầu cuộn thứ cấp xuất hiện một hiệu điện thế xoay chiều.
3 V
200 Vòng
600 Vòng
400 vòng
200 vòng
400 vòng
6 V
3 V
9 V
6 V
ON
OFF
200 VAC
~
?3.Căn cứ vào các số liệu trên, hãy rút ra nhận xét về mối quan hệ giữa hiệu điện thế U đặt ở hai đầu các cuộn dây của máy biến thế và số vòng dây của các cuộn tương ứng.
Bảng 1.
- Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây của máy biến thế tỉ lệ với số vòng dây của mỗi cuộn .
+ Khi n1 >n2 thì U1 >U2 , ta có máy gì?
Máy hạ thế
+ Khi n1 Máy tăng thế
+ Khi n1 >n2 thì U1 >U2 , ta có
+ Khi n1 - Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây của máy biến thế tỉ lệ với số vòng dây của mỗi cuộn :
+ Nơi nào đặt máy tăng thế ?
+ Nơi nào đặt máy hạ thế ?
1. Tang th?
3. H? th?
2. H? th?
4. H? th?
+Máy biến thế cho hiệu điện thế gì?
+Tỉ số giữa hiệu điện thế hai đầu dây của máy biến thế có mối quan hệ gì với tỉ số giữa các vòng dây của máy biến thế?
+Trên đường dây tải điện cần đặt các máy gì?
GHI NHỚ
- Đặt một hiệu điện thế xoay chiều vào hai đầu cuộn sơ cấp của máy biến thế thì ở hai đầu cuộn thứ cấp xuất hiện hiệu điện thế xoay chiều.
- Tỉ số hiệu điện thế ở hai đầu các cuộn dây của máy biến thế bằng tỉ số giữa số vòng của các cuộn dây tương ứng.
- Ở hai đầu đường dây tải về phía nhà máy điện đặt máy tăng thế, ở nơi tiêu thụ đặt máy hạ thế.
?4. Một máy biến thế dùng trong nhà cần phải hạ hiệu điện thế từ 220V xuống còn 6V và 3V. Cuộn sơ cấp có 4000 vòng. Tính số vòng của các cuộn thứ cấp tương ứng.
Bài làm:
+Số vòng của cuộn 6V:
+ Số vòng của cuộn 3V:
-Khi máy biến thế hoạt động, trong lõi thép luôn xuất hiện dòng điện Fucô làm máy nóng và giảm hiệu suất của máy.
-Nên để làm mát máy người ta nhúng toàn bộ lõi thép vào một chất dầu làm mát máy. Nhưng khi xảy ra sự cố, dầu máy biến thế bị cháy gây ảnh hưởng môi trường trầm trọng và rất khó khắc phục.
-Do đó, cần gắn các thiết bị tự động ở các trạm biến thế để phát hiện và khắc phục sự cố. Mặt khác cần đảm bảo các quy tắc an toàn khi vận hành trạm biến thế lớn.
- Hướng dẫn học ở nhà:
- Học thuộc ghi nhớ và xem lại SGK/100-102.
- Làm các bài tập từ bài 37.2 37.4 SBT/46.
- Đọc phần “có thể em chưa biết” – SGK/102
- Chuẩn bị các câu hỏi, bài tập ôn tập chương.
Giáo dục hướng nghiệp: Liên hệ với công việc thiết kế của các kĩ sư điện và công nhân vận hành, sửa chữa các loại máy điện.
Trạm biến thế
Bài học đã kết thúc xin cảm ơn các em học sinh và quý thầy cô giáo